شمارهیِ گروهی بندی صفتیست که شمارِ پدیدههایِ درونِ مجموعهای را خاطرنشان میسازد.
در زبانِ پارسی، الگوهایِ زیر برایِ ساختنِ شمارههایِ گروهی به کار میروند:
- با افزودنِ پسوندِ /-gɒn/ یا /-gɒnæ/ به شمارههایِ ساده (نگاه کنید به جستارِ ۲۰•ت.):
کوهکوبان را یکان اندر کشیده زیرِ داغ
بادپایان را دوگان اندر کمند افکنده خوار
فرّخیِ سیستانی (سدهیِ شانزدهم و هفدهم)
زِ هر سو گوان سر بر افراختند
یکان و دوگانه همی تاختند
فردوسی (سدهیِ شانزدهم)
هر شبی پنجگان و ششگان همی کشتی
از دفترِ «ترجمهیِ تفسیرِ تبری» (سدهیِ شانزدهم)
این جا همی یکان و دوگان قرمطی کشد
زینان به ری هزار بیاید به یک زمان
فرّخیِ سیستانی (سدهیِ شانزدهم و هفدهم)
پس یوسف ایشان را میخرید یگان و دوگان.
از دفترِ «ترجمهیِ تفسیرِ تبری» (سدهیِ شانزدهم)
سوگند چون خوری به طلاقِ سهگانه خور!
تا من شوم حلالگرِ آن مطلّقه
سوزنیِ سمرقندی (سدهیِ هجدهم)
این مرد در همهیِ انواعِ هنر یگانهیِ روزگار بود.
ابوالفضلِ بیهقی (سدهیِ شانزدهم و هفدهم)
از اینان یکی سر برنمیدارد که دوگانهای بگزارد.
سعدی (سدهیِ هجدهم و نوزدهم)
از آن سدگانه یکی زنگی بجسته بود.
نظامیِ گنجهای (سدهیِ هجدهم و نوزدهم)
ساختارِ وندیِ جداگانه /ʤodɒgɒnæ/ (از صفتِ جدا /ʤodɒ/) نیز در زبانِ پارسی شمارهیِ گروهی به شمار میرود:
رنگِ هر گنبدی جداگانه
خوشتر از رنگِ سد صنمخانه
نظامیِ گنجهای (سدهیِ هجدهم و نوزدهم)
- با همنشانیِ زنجیرهایِ شمارههایِ آمارشی با خودشان: یکیک /jek-jek/، یکییکی /jek-i-jek-i/، دو تا-دو تا /do tɒ-do tɒ/
این زمان پنجپنج /pænʤ-pænʤ/ میگیرد
چون شده عابد و مسلمانا
عبیدِ زاکانی (سدهیِ بیستم)
شکرها را سه کیلو-سه کیلو بستهبندی کرد.
تکتک /tæk-tæk/ را نیز از این دست میدانیم:
تکتکِ شما را میشناسم.
- با افزودنِ پسوندِ /-gɒn/ به شمارههایِ ساده (نگاه کنید به جستارِ ۲۰•ت.) و همنشانیِ زنجیرهایِ این ساختارهایِ وندیِ با خودشان:
ای کاشکی که هر مو گردد زبان مرا
تا مدحِ تو طلب کنمی از یکانیکان /jekɒn-jekɒn/
فرّخیِ سیستانی (سدهیِ شانزدهم و هفدهم)
زِ قلعههایِ دگر گر یکانیکان /jekɒn-jekɒn/ گویم
شود دراز و نیاید به عمرِ نوح به سر
عنصریِ بلخی (سدهیِ شانزدهم و هفدهم)
و سی هزار سوار با او جمع شدند، پانسدگانپانسدگان /pɒnsædgɒn-pɒnsædgɒn/ به ناحیتها همی فرستاد.
از دفترِ «تاریخِ سیستان» (سدهیِ هفدهم)
گردون هزارگان ستد از من به جور و قهر
هرچ آن کهاز اوی یافته بودم یکانیکان /jekɒn-jekɒn/
مسعودِ سعدِ سلمان (سدهیِ هفدهم و هجدهم)
و مردمانِ لشکر و مهتران یکانیکان /jekɒn-jekɒn/ و دوگان به زینهار میآمدند.
از دفترِ «ترجمهیِ تفسیرِ تبری» (سدهیِ شانزدهم)
- اگر شمارهیِ گروهی را با شمارهیِ یگاندار با شمارهیِ سادهیِ /jek/ بسازیم، میتوان این شمارهیِ ساده را افکند: نفرنفر /næfær-næfær/، سبدسبد /sæbæd-sæbæd/
ده جلد کتابِ شما را جلدجلد خواندم، ولی متوجّه نشدم که شما چه برداشتی از واژهیِ مذهب دارید.
- از بندهایِ آمارشیای که شمارهیِ سادهیِ /jek/ دارند نیز میتوان با افکندنِ این شمارهیِ ساده شمارهیِ گروهی ساخت:
حرفحرفِ /hærf-hærf/ گفتههایش را از بر دارم.
بندبندِ /bænd-bænd/ وجودِ من دیدارِ او را میطلبد.
- با آوردنِ شمارهیِ آمارشیِ دوم به عنوانِ قیدِ جهت به چهرهیِ بندِ برنهشتی با پیشنهشتِ /bæ/ و ساختنِ بندی همپایه با شمارهیِ آمارشیِ نخست (نگاه کنید به جستارِ ۱۵•۴•پ.): گام به گام /gɒm bæ gɒm/
دو دقیقه به دو دقیقه /do dæɣiɣe bæ do dæɣiɣe/ فشارِ خونِ او را اندازه میگیرند.
کیلومتر به کیلومتر /kilumetr bæ kilumetr/ کنارِ جاده مسافتنما گذاشته بودند.
